एखाद्या ऐतिहासिक वास्तूला विशेष करून एखाद्या राजवाड्याला भेट दिल्यावर तिथल्या अनेक गोष्टी पाहताना आपण हरखून जातो. त्यांचे महाल, त्यांचे दिवाणखाने, त्यांचे शयनगृह, त्यांचे स्नानगृह आणि जमल्यास त्यांचे पाकगृह पाहताना 'काय नं मजा या महालात राहणाऱ्या राजाराणीची'' असं नकळत पुटपुटतो. बरोबरच्या गाईड मुळे ते कसे राहिले असतील याची तर आपल्याला कल्पना येते परंतु त्या राजघराण्यातील खाद्यपरंपरेची विशेष माहिती देणारा सहसा कोणी नसतो, प्रसंगी मागायलाही आपण विसरतो.
शेकडो राजघराण्यांनी समृद्ध असलेल्या भारताच्या कानाकोपऱ्यात असणारी अनेक राजघराणी आपल्या प्रतिष्ठेला जपणाऱ्या मानमर्तबाबरोबरच एका राजेशाही खाद्य परंपरेला जपत आली आणि त्यातून जन्माला आली एक उंची, एक संपन्न, एक तंत्रशुद्ध, अनोखी खाद्यशैली... राजा महाराजांची राजेशाही खाद्यसंस्कृती. प्रामाणिक पणे सांगा बरं, नव्हता ना कधी विचार केला तुम्ही या राजेशाही खवय्येगिरीचा. खरं सांगू, मी पण नव्हता केला. पण मुलुंड च्या रुणवाल ग्रीन्स येथील आर गॅलेरीया येथे नुकत्याच उघडलेल्या 'बिंदास बेगम रॉकींन राजा' या नावाला साजेश्या झगमगत्या, भव्यदिव्य आणि राजेशाही वैभवाच्या खाद्ययात्रेचा महिमा सांगणाऱ्या या रेस्टोरेंट मध्ये गेल्यावर मला एका वेगळ्याच अनुभवाची प्रचिती आली. रेस्टोरेंट मध्ये पाय ठेवताना अतिभव्य राजवाड्यातील एका अफाट दालनात शिरल्याची खात्री पटते आणि मेनू कार्ड पाहताना वेटर नव्हे तर एखादा खानसामा तुम्हाला काहीतरी सुचवायला उभा आहे असच काहीसं वाटतं. सांगा बरं काय काय मागवाल तुम्ही जेवायला? अहो मंडळी, भारतभर प्रवास करून, इतिहासकाराच्या मदतीने, प्रत्येक राजघराण्यातील व्यक्तीशी संवाद साधत, त्यांच्या पाककलेच्या अनेक रहस्यांना जाणून घेत त्याच्या पाकखान्यातील खानसाम्यांच्या तोंडून ऐकलेल्या जवळपास दोन हजार राजेशाही पदार्थांच्या यादीतील निवडक अशा दोनशे पन्नास पदार्थांची रेलचेल असलेला हा लाजबाब मेनू तुम्हाला काही वेळ खिळवून ठेवतो.
तुम्ही शाकाहारी असाल तर इथल्या टोमॅटो सार ने सुरुवात करा पण जर मांसाहारी असाल तर मात्र हलकंसं तिखट पाया सूप मागवलंच पाहिजे. बडोद्याच्या संस्थानिकांच्या रसोड्यामधली 'पात्रानी कोंबडी' म्हणजेच आपल्या अळुवडीत भरलेली लुसलुशीत कोंबडी, काश्मीरी शाही आनंदाची झलक देणारा 'कबर्गा' म्हणजेच दुधात शिजवलेला आणि मग बेसनाच्या आवरणात तळलेला मटण चॉप, अस्सल मराठमोळ्या राजघराण्याचे 'सावंतवाडी चिकन सुख्खा' असे अनेकविध पदार्थ तुम्हाला राजदरबारी साकारलेल्या एका भव्य मेजवानीची ओळख करून द्यायला सुरुवात करतात. गुजराथेतील 'गिरनारी खिचडी' पासून ते ओडिशा मधील खांदपरा संस्थानाच्या स्वयंपाक घरातील मातीच्या भांड्यात शिजवलेली 'झिंगा खांदपारा', मुर्शिदाबादच्या निजामाच्या बावर्चीखान्यातील बिर्याणीपासून अवध च्या निजामाकडचे डोरा कवाब, राजपिपला संस्थानाच्या भटारखान्यातील 'राजपिपला चिकन करी' पासून आपल्या कोल्हापूरच्या राज घराण्यातील 'मटणाचे झणझणीत लोणचे' अशा शेकडो शाही पाहुणचार करणाऱ्या पदार्थामधून आपले ताट सजवणे म्हणजे दिव्यच. 'मटण रेल्वे करी' ही नावामुळे लक्ष वेधणारी डिश म्हणजे राजे महाराजांना प्रवासादरम्यान देण्यात येणारे चमचमीत रस्सावाले मटण. एकूणच माझा कल थोडा, म्हणजे थोडा जास्तच, हा मांसाहाराकडे असल्याने, शुद्ध शाकाहारी असलेल्या माझ्या बायकोच्या समोरील तंदुरी कुंभ, डाल कबिला, पिंडी छोले, अफगाणी नान हे पदार्थ तिच्या आग्रहास्तव थोडेफार चाखले- मग ते आवडले - पण आपला मांसाहारी धर्म संकटात येऊ नये म्हणून परत या सर्व दरबारी नॉन व्हेज पदार्थावर मन केंद्रीत केले आणि एका राजेशाही थाटामाटाचा अनुभव घेत हा महा राजभोजनोत्सव आटोपता घेतला.
गोडाचं आणि माझं फार काही देणंघेणं नाही, पण या रेस्टोरंन्टचा एक्झिक्युटिव्ह शेफ निलेश लिमये याने एक खीर समोर ठेवली. अगदी त्याचा मान राखण्यासाठी चाखलेली ही खीर म्हणजे काहीतरी भन्नाट प्रकार होता. 'नको,नको,अजिबात नको पासून आईशप्पथ काय सॉलिड रे' कडे गेलेल्या माझ्या चेहेऱ्यावरच्या एक्स्प्रेशन कडे बघणारी मंडळी आता मला या खिरीचे नाव सांगून गारद करतील असे वाटतही नसताना 'कशी काय वाटली आमची लसूणी खीर' हा सवाल करत होती. खिरीत लसूण ? होय, कारण त्याकाळच्या राण्या किंवा बेगम या कदाचित उग्र वासामुळे लसूणच्या सेवन करण्यास नकार देत, पण औषधी गुणधम असलेला लसूण त्यांच्या पोटात जावा म्हणून राजवैद्याने खानसाम्याला हाताशी धरून केलेला हा गोड कारनामा असल्याचे समजले. ऐकावं ते नवलंच.
अनेक सीकेपी मंडळी आता रेस्टोरंट व्यवसायात येत आहेत आणि त्यात भर टाकणारं हे आलिशान रेस्टोरेंट आहे माझा मित्र प्रसाद गुप्ते याची पत्नी अनुजा गुप्ते हिचं आणि अनुभवी रेस्टोरेंट उद्योजक जितेंद्र सोनार या तिच्या भागीदाराचं. प्रत्येक छोट्या छोट्या गोष्टींची तपशीलवार आणि अधिकृत माहिती घेऊन, भारताच्या कानाकोपऱ्यातील राजघराणी आणि संस्थानिकांकडून महत्प्रयासाने माहिती घेत, तुमच्यामाझ्यासारख्या पट्टीच्या खवय्यांना एकाच छत्राखाली अनेक राजेशाही थाटाच्या खाद्यपरंपरेची थेट आणि रुचकर ओळख करून देण्याचा हा प्रयत्न कौतुकास्पद आहे.
भारताच्या इतिहासातील एका वैभवशाली काळाच्या राजेशाही परंपरेच्या खाद्यसंस्कृतीची साक्ष पटवणारे हे जबरदस्त रेस्टोरेंट 'बिन्दास बेगम - रॉकीन राजा'. आपल्या बेगम ला खुश करून राजासारख रॉकिंग आयुष्य घालवायचं असेल तर हे एकदा आवर्जून भेट देण्यासारखेच.
माझे रेटिंग ? - काय विचारताय .. या राजेमहाराजांना रेटिंग द्यायची काय बिशाद माझी. तुम्ही आणि तुमच्या बेगमलाच ठरवू दे ते सगळं.
Bindaas Begum Rockin Raja
G 42, R Galleria, Runwal Greens,
Mulund Goregaon Link Road,
Mulund West, Mumbai 80
Contact : +91 7711999920
- समीर गुप्ते
